Accesskeys: Η Σωστή Χρήση και το Μέλλον

Τα προγράμματα τα οποία χρησιμοποιείτε στον υπολογιστή σας (για παράδειγμα, το Adobe Photoshop) διαθέτουν τα γνωστά «shortcuts» ή «hotkeys» τα οποία βοηθάνε ώστε να εκτελούνται εντολές απευθείας με ένα συνδυασμό πλήκτρων. Στο διαδίκτυο υπάρχουν αντίστοιχα «shortcuts» που ονομάζονται Accesskeys. Αυτά χρησιμοποιούνται έτσι ώστε με τη χρήση πληκτρολογίου να γίνεται η πλοήγηση σε μια ιστοσελίδα (μέσω των link) είτε η χρήση μιας φόρμας (radio button, selections).

Γιατί όμως δημιουργήθηκαν τα Accesskeys;

Για Cross-Platform-Device συμβατότητα
Για άτομα με κινητικά προβλήματα
Για γρηγορότερη πλοήγηση

Τα Accesskeys για τους developer είναι σχετικά εύκολο να οριστούν. Επίσης η ιδέα να του να χειρίζεται ο χρήστης μια ιστοσελίδα μέσω του πληκτρολογίου φαίνεται πολύ ελκυστική. Όμως τελικά τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά και υπάρχουν σοβαρά ζητήματα usability σε σχέση με τα Accesskeys.

Δημιουργία Accesskeys

Στην XHTML υπάρχει το Access Module το οποίο ασχολείται με τα Accesskeys (αντίστοιχη είναι η λειτουργία στην HTML 4). Παρακάτω είναι ένα απλό και συνηθισμένο παράδειγμα χρήσης των Accesskeys:

Που Πάσχουν τα Accesskeys;

Το κυριότερο πρόβλημα είναι ότι τα Accesskeys, που έχουν οριστεί στην εκάστοτε σελίδα, πολλές φορές μπερδεύονται με τα shortcuts του browser ή του Λειτουργικού προγράμματος. Αυτό δεν είναι ότι καλύτερο για το Usability που υποτίθεται ότι εξυπηρετούν. Ο κάθε Browser ενεργοποιεί με διαφορετικό συνδυασμό πλήκτρων τα Accesskeys, για παράδειγμα στα Windows Vista/Firefox 3 που χρησιμοποιώ τα ενεργοποιώ με Alt + Shift (Έκανα περίπου 2 ώρες να το βρω).

Το δεύτερο επίσης σημαντικό πρόβλημα είναι ότι ο χρήστης δεν μπορεί να ξέρει ποια είναι τα Accesskeys τα οποία έχουν οριστεί σε κάθε σελίδα. Ή, υπάρχουν κάπου σαν λίστα, και είναι δύσκολο να την εντοπίσει. Έτσι φτάνουμε σε ένα σημείο να αναρωτιόμαστε αν έχει νόημα η χρήση τους όπως δίνονται από το W3C και αν υπάρχουν λύσεις στα παραπάνω προβλήματα.

Ξεπερνώντας τα Προβλήματα

Για να ξεπεραστεί το δεύτερο ζήτημα, όπως είναι λογικό θα πρέπει να οριστούν κάποια standards τα οποία θα ισχύουν σε συνολικό επίπεδο. Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου είχε εκδώσει κάποιες οδηγίες για τα Accesskeys τις οποίες θα έπρεπε να ακολουθούν όλες οι σελίδες της χώρας:

Access key	Target
S	Skip navigation
1	Home page
2	What’s new
3	Site map
4	Search
5	FAQs
6	Help
7	Complaints procedure
8	Terms and conditions
9	Feedback form
0	Access key details

Στο clagnut.com έχουν αναφερθεί περισσότερες προσπάθειες που έχουν γίνει για standards. Βέβαια ακόμα και έτσι το πρόβλημα παραμένει γιατί από τη μια πλευρά ο κόσμος δεν γνωρίζει αυτά τα standards, και από την άλλη γιατί οι περισσότερες ιστοσελίδες δεν υποστηρίζουν Accesskeys. Δυστυχώς μεγάλο ποσοστό επαγγελματιών του χώρου δεν γνωρίζουν ή δεν θέλουν να γνωρίζουν την ύπαρξη τους.

Μια άλλη λύση είναι να δοθεί στον χρήστη η δυνατότητα να ορίσει τα δικά του Accesskeys μέσω Javascript. Έχει επίσης δημιουργηθεί και ένα Greasemonkey User Script το οποίο εμφανίζει τα Accesskeys τα οποίο υπάρχουν σε κάθε σελίδα. Και οι δύο παραπάνω περιπτώσεις παραμένουν περιοριστικές και στην πραγματικότητα δεν δίνουν κάποια συνολικότερη λύση.

Για να καταλήξουμε κάπου, προσωπικά προτείνω σε κάποιον που θέλει να χρησιμοποιήσει τα Accesskeys, να το κάνει ακολουθώντας τα standards (ένα από όλα, έτσι κι αλλιώς όλα μοιάζουν), και με κάποιο άμεσο τρόπο να πληροφορεί τον χρήστη για τη λειτουργία τους. Το A List Apart παρουσιάζει ίσως τον καλύτερο τρόπο για να πληροφορείτε τους χρήστες σας χωρίς να «χαλάει» η αισθητική της σελίδας.

Το Μέλλον των Accesskeys

Το μέλλον είναι η HTML 5 και η XHTML 2. Η HTML 5 έχει ήδη καταργήσει το Accesskey Attribute χωρίς να έχει ακόμα βρει κάτι για να το αντικαταστήσει. Η XHTML 2 αντικατέστησε το Accesskey το με το Access Element. Στο Access Element ο developer δεν δηλώνει ποιο θα είναι το Accesskey, απλά θα χαρακτηρίζει την περιοχή που καλύπτει ή τη λειτουργία του. Από εκεί και πέρα ανάλογα με τον χαρακτηρισμό του η ΧΗΤΜL2 ενεργοποιεί τη λειτουργία βάσει κάποιων προκαθορισμένων επιλογών. Έτσι τα Accesskeys θα επιλέγονται και θα διαχειρίζονται από τους Browser και κατ’ επέκταση από τους χρήστες (μέσω του browser), αποφεύγοντας έτσι τις επιπλοκές μεταξύ του Browser και της ιστοσελίδας, και δημιουργώντας σταθερά Accesskeys τα οποία θα μπορεί να μάθει και να συνηθίσει ο χρήστης. Για παράδειγμα το ALT + F θα αναφέρεται πάντα στην αναζήτηση.

Η λύση που προτείνει η XHTML 2 είναι σαφώς καλύτερη από ό,τι υπήρχε μέχρι τώρα, αλλά πάσχει ακόμα σε διάφορα επίπεδα. Αρχικά δεν υπάρχει μεγάλη ελπίδα να γίνουν «mainstream» τα AccessKeys και γενικά δεν πείθουν για την ευχρηστία τους. Ένα άλλο θέμα που προκύπτει είναι η διεθνοποίηση. Γιατί για παράδειγμα το ALT + F (Find) να «λέει» κάτι σε μια ελληνική ιστοσελίδα;

Εύχομαι να έδωσα μια ολοκληρωμένη εικόνα για το «ριγμένα» Accesskeys και να σας παροτρύνω να σκεφθείτε ιδέες και να τις προτείνετε στο W3C, μιας και η HTML 5 και η XHTML είναι ακόμα Under Development!