Freelancing thoughts #2
Γιάννης Κωνσταντακόπουλος, στις 09 September 2009 · Freelancing ·
Το Freelancing Thoughts #1 που έγραψε ο Απόστολος, είναι το πιο επιτυχημένο κείμενο του site κι ένα από τα καλύτερα που έχουν γραφτεί γενικώς για το θέμα. Το Freelancing thoughts #2 επιχειρεί να δει μερικά πράγματα από μια άλλη οπτική γωνία που ελπίζω να φανεί χρήσιμη.
Το website του freelancer είναι το σημαντικότερο επίτευγμά του
Ας ξεχάσουμε για λίγο κάποιους freelancers του εξωτερικού που είναι αληθινοί rock stars. Ο Έλληνας freelancer είναι τις περισσότερες φορές μία λύση ανάγκης και προτιμάται από κάποιο πελάτη ή εταιρεία μόνο γιατί είναι οικονομικότερος.
Συνήθως του ανατίθεται ένα έργο δοκιμαστικά κι αν τα πάει καλά, συνεχίζει με άλλα projects. Ακόμα όμως κι αν το πρώτο του project κατά τη διάρκεια μας συνεργασίας έχει ανατεθεί μέσω γνωστού, ακόμα κι αν γνωρίζει ότι και το 2ο και το 3ο κι όλα τα υπόλοιπα θα τα παίρνει κάτω από το τραπέζι, η ιστοσελίδα του θα είναι το μέρος μέσω του οποίου μπορεί να ελπίζει ότι θα μεγαλώσει τον κύκλο εργασιών του και θα επιτύχει σε αυτό που θέλει να κάνει.
Το website του λοιπόν είναι ο χώρος στον οποίο ζει κι αναπνέει επαγγελματικά. Συνεπώς, δε θα πρέπει να είναι τίποτα λιγότερο από ό,τι καλύτερο έχει σχεδιάσει κι αναπτύξει. Είναι η βιτρίνα του, αλλά και το μοναδικό του μέσο να κάνει το αμέσως επόμενο βήμα που περιγράφεται στην ενότητα που ακολουθεί.
Η θέση και η διαφοροποίηση του freelancer στο χώρο του
Το να τοποθετήσει ένας freelancer τον εαυτό του ανάμεσα στους συναδέλφους του κι όλους τους ανταγωνιστές του γενικώς και το να βρει πως διαφοροποιηθεί από αυτούς είναι μια ενέργεια πολύ σημαντική.
Ακούγεται υπερβολικό; Εδώ ο freelancer δεν μπορεί καλά καλά να ζήσει από αυτή τη δουλειά, θα κοιτάξει να διαφοροποιηθεί κιόλας; Πιστεύω πως ναι.
Η πρώτη φορά που καλείται ένας freelancer στο χώρο του Web design & development να βάλει τον εαυτό του στο χάρτη αναφέρθηκε ήδη από τον Απόστολο: θα αναλάβει πολλές και μικρές δουλειές ή λίγες και μεγάλες; Ή μήπως κάτι ενδιάμεσο;
Υπάρχουν κι άλλα επίπεδα στη διαφοροποίηση:
- Θα κοιτάξει ο freelancer να αναλάβει project σε ένα τομέα που τον γνωρίζει καλύτερα π.χ. web development ή θα προσπαθήσει να κάνει one man show αναλαμβάνοντας έργα από την αρχή μέχρι το τέλος τους;
- Θα προσφέρει υπηρεσίες που δεν τις παρέχουν άλλοι ελπίζοντας λόγω εξειδίκευσης να έχει καλύτερες απολαβές ανά project π.χ. usability tests ακόμα κι αν γνωρίζει ότι δύσκολα θα μπορέσει να βρει σχετικά έργα;
- Σε ποιους πιθανούς πελάτες θα απευθυνθεί; Θα προτιμήσει π.χ. να συνάψει σχέσεις με μεγαλύτερες εταιρείες που κάνουν outsourcing, να συνεργαστεί με διαφημιστικές που έχουν ένα δεδομένο όγκο έργων ή θα απευθυνθεί απευθείας στους εν δυνάμει πελάτες του;
- Όταν κι αν πει κάποια ”όχι”, σε ποιους θα απευθύνονται τα ”όχι” του και για ποιο λόγο θα τα πει; Ή μήπως θ’ ακολουθήσει το σκεπτικό ”όταν προκύπτει μια νέα δουλειά δε λέμε ποτέ όχι”;
Όποιος πιστεύει ότι τα παραπάνω ερωτήματα είναι απλά, ας το ξανασκεφτεί.
Η καθεμία από τις απαντήσεις που δίνει ο freelancer στα παραπάνω θα αντικατοπτριστούν αναπόφευκτα και στο website του και στα όποια social media συμμετέχει και γενικώς στο πως κινείται και φέρεται. Θα βγάλει μια φωτογραφία τον εαυτό του και θα τη μοιράσει στο παγκόσμιο χωριό, γνωρίζοντας ότι θα χρειαστεί χρόνος και κόπος για να υποστηρίξει όσα διατείνεται και δύσκολα η φωτογραφία αυτή θ’ αλλάξει στο μέλλον.
Ωστόσο, πιστεύω ότι είναι καθοριστικό για το μέλλον του να κάνει αυτή τη διαφοροποίηση, πρώτα στο μυαλό του και μετά στο business plan του.
Είπα business; Ωραία. Γιατί...
Πάνω απ’ όλα ο freelancer είναι businessman
Businessman σημαίνει ότι πρέπει να κλείνει δουλειές, να τις ολοκληρώνει στο ελάχιστο δυνατό διάστημα με το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα, να μιλάει με άλλους businessmen, να μιλάει με λογιστές και δικηγόρους και να τους καταλαβαίνει, να χρησιμοποιεί το χρόνο του σωστά στην ολοκλήρωση των projects και στην προσωπική του βελτίωση, να κάνει σωστές επενδύσεις σε γνώσεις και εργαλεία κι όλα αυτά για να ζει από τις δουλειές αυτές. Φυσικά.
Είμαι 100% βέβαιος ότι είναι σημαντικότερο για κάποιον freelancer να μπορεί να χειριστεί τα projects του από το να μάθει 5 νέες τεχνικές στο Photoshop ή να ξέρει τα πάντα για την HTML5. Όποιος σκέπτεται ν’ αφήσει την πρωινή δουλειά του στην εταιρεία που τον καταπιέζει για να κάνει τέχνη ως freelancer είναι βαθιά νυχτωμένος. Δεν είναι ευχάριστο να το λέω, είναι όμως μια ανώμαλη προσγείωση που την έχουν υποστεί όλοι οι ανύποπτοι freelancers του κόσμου.
Στην πραγματικότητα ο freelancer βάζει πολλούς περισσότερους περιορισμούς στον εαυτό του από αυτούς που βγάζει με το να μην έχει κάποιον στα πλαίσια μιας εταιρείας στην οποία είναι υπάλληλος. Δε φταίει κανείς γι’ αυτό. Η πρώτη παράγραφος αυτής της ενότητας είναι αρκετή για να τον στριμώξει στη γωνιά του.
Μετά απ’ όλα αυτά, το πρώτο πράγμα που θα πρότεινα αν κάποιος φίλος με ρωτούσε ”Πώς να ξεκινήσω με το freelancing;” θα ήταν ”Μάθε πώς να διαχειρίζεσαι τα έργα σου.”
Αν το στομάχι του freelancer μετά από ένα χρόνο προσπάθειας δεν αντέχει το business κομμάτι, τότε καλύτερα να τα παρατήσει.
Στην Ελλάδα ή/και στο εξωτερικό;
”Μα φυσικά και στο εξωτερικό”, είναι η αυθόρμητη απάντηση. Όποιος το σκέφτηκε αυτό μάλλον βιάστηκε.
Μπορεί στην Ελλάδα το freelancing να μην έχει πάρει τη θέση που του ταιριάζει, αλλά όποιος μπαίνει σε μια παγκόσμια αγορά, παίζει σε άλλο γήπεδο με άλλους κανόνες.
Ναι, είναι πολύ γοητευτικό να επιτυγχάνεις στο εξωτερικό, όμως υπάρχουν κάποια θέματα που προκύπτουν. Όπως:
- Αν η συνεργασία είναι π.χ. με Αμερική, πρέπει να είσαι σε θέση να επικοινωνείς με τον πελάτη σου τις πλέον άγριες ώρες. Πόσο διατεθειμένος είσαι να το κάνεις αυτό μετά τον 2ο π.χ. χρόνο;
- Ο ανταγωνισμός είναι τεράστιος. Τε-ρά-στι-ος. Όταν κυνηγάς ένα project σού έρχονται αντίπαλοι freelancers από εκεί που δεν το περιμένεις.
- Κι όχι μόνο αυτό. Τις περισσότερες φορές είναι καλύτεροι από σένα!
- Εστιάζεις σε άλλη αγορά. Ζεις όμως στην Ελλάδα. Υπάρχει δηλαδή μια ανισορροπία, που πρέπει να μην την αφήσεις να σου ξεφύγει με τίποτα. Πιστεύω ότι, αν και είναι πολύ δύσκολο, δεν πρέπει να καείς ως “μη διαθέσιμος” σε ελληνικά projects, αλλά να μπορέσεις να έχεις περίπου ίσο αριθμό έργων στην Ελλάδα κι εκτός αυτής.
Μπορεί με όλα αυτά να ξεθώριασα λίγο τη γυαλάδα του freelancer που διαπρέπει όπου πάει, όμως χρειάζεται νομίζω να το σκεφτεί κάποιος καλά πριν βγει στο εξωτερικό. Εκτός αν έχει απογοητευτεί πλήρως από την κατάσταση στην Ελλάδα.
Οι σύντροφοι freelancers
Χωρίς αυτούς δε γίνεται τίποτα. Ούτε μπορείς να μοιραστείς τον πόνο σου, ούτε να πάρεις και να προσφέρεις βοήθεια, ούτε να μάθεις κάποια από τα πράγματα που ακόμα δεν έμαθες εκ των έσω.
Παρότι ένας freelancer θα μπορούσε να βλέπει τους άλλους συνάδελφους ανταγωνιστικά, πιστεύω ότι είναι απολύτως απαραίτητο να μπορέσει να βρει μερικούς ανθρώπους του συναφιού και να έρθει πιο κοντά τους.
Ακριβώς επειδή το σπορ είναι μοναχικό, είναι ανάγκη να υπάρχουν κι άλλοι άνθρωποι που θα μπορεί να συζητήσει και να δει τα πράγματα κι από τη δική τους οπτική γωνία. Αυτό το βρίσκω πολύτιμο.
Παράλληλα, θα έρθει η στιγμή που θα χρειαστεί τη βοήθειά τους ή σε καθαρά τεχνικό επίπεδο ή για να ολοκληρώσει μια δουλειά που δε θα προλαβαίνει ή για να φτιάξει ένα μοντέλο συνεργασίας που θα κάνει καλύτερη την επαγγελματική του ζωή.
Αυτή η μοναχικότητα και η μη δυνατότητα για ανταλλαγή ιδεών κι απόψεων είναι κατά τη γνώμη μου ένα τεράστιο μειονέκτημα, που κάνει το freelancing αντιαισθητικό και λόγο για να το παρατήσει κάποιος. Αν δεν υπάρχει παρέα, τα πράγματα μπορούν να γίνουν χειρότερα.
Επίλογος
Στην Ελλάδα ισχύει αυτό που είπε και ο Απόστολος: οι freelancers αντιμετωπίζονται ως λύση ανάγκης μόνο και μόνο γιατί είναι πιο οικονομικοί σε σχέση με μια εταιρεία. Η ευθύνη δεν πέφτει μόνο στο σύστημα που είναι κατ’ αρχάς μη φιλικό (το λέω μαλακά) γι’ αυτούς. Μεγάλο μέρος της ευθύνης βαραίνει και τους ίδιους τους freelancers που εμφανίζουν σοβαρές ατέλειες ως επαγγελματίες κι ως αυτόνομες μονάδες.
Πιστεύω όμως ότι στο μέλλον αναγκαστικά θα αποδειχτούν πολύτιμοι συνεργάτες και θα καταφέρουν να ξεχωρίσουν οι καλοί από τους λιγότερους καλούς. Ταυτόχρονα, θα έχουν την ευκαιρία ν’ αλλάξουν τα δεδομένα σε επίπεδο μικρών και μεσαίων έργων πιέζοντας τις μικρές εταιρείες ή ν’ αποσυρθούν από το παιχνίδι ή να βελτιώσουν τα standards της δουλειάς τους.
Εξάλλου, η απόσταση είναι μεγάλη από το να είσαι rock star ή να αποδειχτείς free-λάντζας.
Γιάννης Κωνσταντακόπουλος
Σχεδιάζει κι αναπτύσσει websites και γράφει κείμενα για το Web. Στο τέλος, μιλάει για όλα αυτά, με στόχο το Web να είναι χρήσιμo, εκτός από όμορφo. Είναι μέλος του ILG, που ανήκει στο Web Standards Project. Θα τον βρείτε στο porcupine colors.
{21 σχόλια ως τώρα } + Νέο σχόλιο
klou
Πολύ καλό και ρεαλιστικό κείμενο.
Κάποιοι επίσης έχουν συνδιάσει τον όρο Freelancer με τον όρο “Τεμπέλης, ανέμελος, ατιμέλητος”.
Ο Freelancer δουλεύει όλη μέρα, κάθε μέρα. Κάνει τα πάντα και συμφέρει.
1 8ωρο σε οποιαδήποτε εταιρία, δε συγκρίνεται με καμία μέρα κανενός επιτυχημένου freelancer.
@Γιάννη, επίσης αναφέρθηκες σε δοκιμαστηκά έργα.
Αν είσαι freelancer, έχεις portfolio έργων και σου ζητηθεί να συμμετάσχεις κάπου δοκιμαστικά σε κάποιο έργο κατά τη διάρκεια έναρξης τυχόν συνεργασίας με μια εταιρία, πιθανότατα η ίδια εταιρία έχει κάνει την ίδια πρόταση σε 5 συναδέλφους σου και βγάζει λεφτά ενώ εσύ δουλεύεις, αλλά δεν πληρώνεσαι.
Όταν έχεις portfolio, είναι προσβολή να σου προτείνουν δοκιμαστικά να συνεργαστείτε χωρίς αμοιβή και επίσης δείχνει το ήθος, αλλά και τον τρόπο που έχει μάθει μια εταιρία να φέρεται στους συνεργάτες της.
Μιλάω σκληρά, γιατί έτσι πρέπει να αντιμετωπίζουμε όλοι τους “έλα να σε δοκιμάσουμε” guys.
Δοκιμές, μόνο εφόσον δεν έχεις τίποτα να δείξεις.
Δημήτρης Γιώτας
Πολύ καλό το άρθρο σου Γιάννη.
Απλώς θέλω να επισημάνω κάτι που λίγο-πολύ δεν υπάρχει στην ελληνική πραγματικότητα του freelance. Στο εξωτερικό οι περισσότεροι ειδικεύονται σε έναν μόνο τομέα. Θα δεις άτομα όπως ο Mark Boulton ή ο Dan Cederholm έχουν συνεργασία με άτομα που ξέρουν πολύ καλά κάποιον άλλο τομέα σε όλες τις δουλειές τους. Εδώ, λόγω του ότι το freelance δεν χαίρει μεγάλης εκτίμησης, οι περισσότεροι πάνε και πέφτουν με τα μούτρα να κάνουν τα πάντα γρήγορα και σε μικρό κόστος. Ακόμα και αν αυτό που θα κάνουν δεν είναι καθόλου καλό. Είναι ίσως στην νοοτροπία του Έλληνα να μην θέλει συνεργασία και να τα έχει όλα δικά του.
Γεράσιμος
Η αλήθεια κρύβεται κάπου εκεί που λές πως όποιος πιστεύει ότι μπορεί να αφήσει τη πρωινή δουλειά για να κάνει τέχνη είναι όντως βαθιά νυχτωμένος.
Βέβαια η αλήθεια είναι πως με μια σωστή προετοιμασία στην αρχή και ένα καλό σετ γνώσεων σε αυτό που πάει να προσφέρει ως freelancer τον προσγειώσει όχι τόσο απότομα στην Ελληνική πραγματικότητα (απότομα θα είναι 100%, απλά ίσως λιγότερο).
Για μένα τα βασικά στοιχεία που πρέπει να έχει κάποιος για να βγεί στο κουρμπέτι είναι:
1. Γνώση σε αυτό που θέλει να προσφέρει.
Στο 100% δε παίζει να φτάσει κανείς, δε γίνεται. Όσο περισσότερα γνωρίζει κάποιος, τόσο καλύτερα. Όχι γενικά, πάνω στο αντικείμενο του.
2. Υπομονή
Θα χρειαστεί πολλές φορές. Είτε στην ολοκλήρωση ενός project είτε (τις περισσότερες φορές) στη πληρωμή.
3. Αισοδοξία
Όχι υπέρμετρη. Αλλά αν κάτσω να κλάψω πάνω από το χυμένο γάλα απλά δεν αλλάζει τίποτα.
4. Ένα γενικό πλάνο.
Τι θέλω να προσφέρω, πως μπορώ να ξεχωρίσω, τι κάνω καλύτερα και γρηγορότερα και γιατί κάποιος να με προτιμήσει.
5. Ειλικρίνια
Προσφέρω ότι ξέρω. Όχι ότι θα ήθελα να ξέρω.
6. Δέχομαι τη κριτική.
Είναι σαν να λες πως θελεις να γίνεις ηθοποιός αλλά ακούγοντας μόνο θετικά σχόλια για τη δουλειά σου. Δε παίζει, σε άλλους αρέσεις σε άλλους οχι.
Για να μη παρεξηγηθώ τα παραπάνω είναι “σφαλιάρες” που έφαγα και συνεχίζω μερικές φορές να τρώω αλλα πλέον μειωμένες στο 1%.
Σχετικά με τον ανταγωνισμό του εξωτερικού και το αν θα πρέπει να κάνει κάποιος το βήμα πάλι η αλήθεια είναι πως είναι λίγο άγρια τα πράγματα. Η διαφορά ώρας είναι το σημαντικότερο που σε αναγκάζει να δουλεύεις ώρες που υπό άλλες συνθήκες μάλλον θα κοιμόσουν ή θα τα έπινες.
Πέρα από αυτό, μετά από περίπου 1 1/2 χρόνο, σε μια προσπάθεια που κάνω να σταθώ στη “μεγάλη αγορά” βλέπω πως υπάρχουν κλάσεις ανώτεροι μου αλλά και άνθρωποι με πολύ λιγότερες γνώσεις. Αυτό με κάνει να συνεχίζω να παλεύω. Αυτό που θέλω να πω είναι πως αν σου “βαστάει” και πιστεύεις οτι δε θα σκύψεις το κεφάλι, go for it.
Όσο για το κομμάτι “Σύντροφοι freelancers” να πω πως είναι ίσως το σημαντικότερο απο όλα. Πρέπει να βγαίνεις συχνά πυκνά από το καβούκι σου και να μοιράζεσαι πράγματα με ομοειδή τέκνα.
Οι δοκιμές έχουν πεθάνει. Να με δοκιμάσεις ναι, αλλά να με πληρώσεις για το χρόνο μου.
Ο Freelancer δουλεύει κάθε μέρα όλη μέρα όπως λέει και ο φιλαράκος Klou. Ακόμα και όταν δεν είναι μπροστά στην οθόνη έχει 1.000 πράγματα που πρέπει να γίνουν. Λογιστές, δικηγόροι, λογαριασμοί κλπ. κλπ.
Δημήτρης Γιώτας
Επίσης χρειάζεσαι ακόμα ένα-δύο πράγματα πολύ βασικά:
1. Ένα καλό χώρο εργασίας που θα σε εμπνέει να δουλεύεις.
2. Στήριξη από όλους τους γνωστούς σου, ιδιαίτερα αυτούς που αγαπάς.
Ακόμα κάτι άλλο για τον ανταγωνισμό του εξωτερικού. Το μόνο που αλλάζει αν βγεις εκτός ελλαδικού χώρου είναι το πλήθος των ανταγωνιστών. Και στην Ελλάδα υπάρχουν πιο καλύτεροι όπως και χειρότεροι. Αν πάντως έχεις πίστη στις δυνατότητές σου και ξέρεις τι θέλεις τότε δεν νομίζω ότι το να βγεις σε μια πιο μεγάλη αγορά θα έχει τόση διαφορά. Όπως το βλέπω, μάλλον θα σε ωθήσει να λειτουργείς πιο επαγγελματικά απ’ ότι έχεις συνηθίσει.
Γεράσιμος
@Δημήτρης: Συμφωνώ άπολυτα. Αν δεν την ψωνίσεις όπως έχουν πάθει αρκετοί επείδη τους ήρθε δουλειά από το νιου γιορκ, μόνο καλό μπορεί να σου κάνει το γεγονός ότι ήρθες σε επαφή και έκανες δουλειά με ανθρώπους άλλης φάσης γενικότερα.
Ζαχαρένια Ατζιτζικάκη
Μην ξεχνάμε κάτι. Οι περισσότεροι από εμάς που δουλεύουμε σε day job και μας αρέσει αυτό που κάνουμε, δουλεύουμε όλη μέρα anyway. Γιατί με το που θα γυρίσεις από τη δουλειά θέλεις να ασχοληθείς λίγο και με τα δικά σου.
Αυτό που βλέπω εγώ ως περισσότερο σημαντικό σε έναν freelancer είναι ο επαγγελματισμός. Όλα τα άλλα είναι δευτερεύοντα.
Δημήτρης Μπορμπότσιαλος
Ο πατέρας μου είχε πεί κάποτε: “Δύο καρπούζια στην ίδια μασχάλη δε χωράνε”.
Δεν μπορείς να έχεις day time job και ταυτόχρονα να το “παίζεις” freelancer. Δεν είσαι freelancer. Ή το ένα ή το άλλο. Δεν μπορείς. Δεν αποδίδεις σωστά και πάντα μορφοποιείς το χρόνο σου με τα απομεινάρια που σου αφήνει η πρωϊνή δουλεια. Οπότε ξεχάστε το.
Το θέμα όμως πάει παραπέρα.
Ένας freelancer σκιτσογράφος φτιάχνει σκίτσα. Τέλος.
Εσύ σαν web freelancer τι κάνεις?
Marketing? Γραφιστικά? Frontend? Backend? Support? Λογιστικά? SEO? MEO? KLAIW?
Βλέπετε πρότυπα σαν τον Jason Santa Maria και 10δες άλλους στο web και λέτε: Αυτοί πως είναι επιτυχημένοι και είναι freelancers? Θα σας πω εγώ. Kανουν freelancing σε ΜΟΝΟ 1 ΠΡΑΓΜΑ!
Η μεγάλη εταιρία θα προσλάβει τον Santa Maria - επειδή αναμφίβολα θα του κάνει καλή δουλειά και κυρίως γιατί έχει ένα όνομα- να του φτιάξει το layout και να του κόψει την HTML. Τίποτα άλλο. Τα υπόλοιπα άλλοι. Ούτε θα τον ξαναενοχλήσει για αυτό το πράγμα στο μέλλον. Αυτά είναι εξαιρέσεις. Και στο εξωτερικό μπορεί, εδώ όχι.
Ο πελάτης θέλει 1 website και έρχεται σε σένα. Τι θα του πείς? Πάνε βρες ένα Marketer να σου φτιάξει το concept, μετά βρες ένα γραφίστα να σου φτιάξει τα templates, δώστα σε μένα να στα κόψω HTML και μετά βρες κι ένα programmer να σου φτιάξει backend… Ξερετε τι θα σας πει...
Αν πας να κάνεις λίγο απ’ολα, καλή δουλεια ανάλογη των εταιριών δεν θα κάνεις, γιατί έχεις μόνο 2 χέρια και 1 μυαλό κι αν κάνεις πάει να πεί ότι είσαι γαμάου σε όλα. Αλλά για πόσο θα το κάνεις? Κι αν εχεις πήξει στις δουλειές πως θα τα προλάβεις όλα?
Και το support?
Όταν φτάσεις σε τέτοιο επίπεδο και δεν μπορείς να εξυπηρετήσεις το φόρτο εργασίας, προσλαμβάνεις άτομα, οπότε παύεις να είσαι freelancer, είσαι πλέον εταιρία.
Για να κάνεις σωστό freelancing γίνεται με 1 τρόπο κατά τη γνώμη μου.
Ασχολείσαι με 1 μόνο αντικείμενο και παρέχεις υπηρεσίες σε εταιρίες που σου δίνουν outsource συγκεκριμένα tasks. Αλλά για να ζήσεις από αυτό στην Ελλάδα θα πρέπει να είσαι όχι ο Santa Maria αλλά ο Santa Claus….
Γιάννης Κωνσταντακόπουλος
Κάθε freelancer και μια διαφορετική οπτική γωνία. Θα μπορούσαμε να γράψουμε τόμους για το θέμα
@klou, @Γεράσιμος: Το ξέρετε ότι συμφωνώ 100% σε όσα λέτε.
@Ζαχαρένια: Μα ο επαγγελματισμός δεν είναι προαπαιτούμενο παντού; Ό,τι και να κάνεις ο επαγγελματισμός είναι τεράστιο advance.
@Δημήτρης Μπορμπότσιαλος: Δεν πιστεύω ότι είναι τόσο απόλυτα τα πράγματα. Μπορείς πιστεύω να είσαι εξαιρετικός freelancer και το πρωί να απασχολείσαι αλλού. Αρκεί ο πελάτης σου να το γνωρίζει και να σε εμπιστεύεται.
@Δημήτρης Γιώτας, @Δημήτρης Μπορμπότσιαλος: Επίσης, πιστεύω ότι μπορείς, έχοντας τη διάθεση να προσπαθείς, να γίνεις πάρα πολύ καλός σε παραπάνω από ένα πράγματα.
Ο Santa Maria, o Cederholm και οι υπόλοιποι δεν κάνουν καλά ένα πράγμα μόνο. Ο Cederholm π.χ. κάνει design, γράφει κώδικα και διδάσκει. Καταλαβαίνω το πνεύμα αυτών που λέτε, απλώς δεν πιστεύω ότι τα πράγματα είναι άσπρο-μαύρο.
Συνολικά, μ’ αρέσει να βλέπω περισσότερο τι εγώ μπορώ να κάνω για να είμαι καλύτερος για τον πελάτη μου κι όχι πόσο χάλια είναι η κατάσταση. Δε λέω να την αγνοείς. Λέω ότι δεν μπορεί να σε σταματήσει, αν πραγματικά θες να κάνεις αυτό που κάνεις και το κάνεις καλά.
theodore
@Γιάννης: ωραίο κείμενο πιο ρεαλιστικό γιατί το /freelancing-thoughts-1 δεν άντεξα να το διαβάσω ολό. Αρκετά απαισιόδοξο, με μονόπλευρη οπτική γωνία. Πολύ κακό.
είναι σημαντικό να ξέρεις και ποιος είσαι.. και τι δυνατότητες έχεις.. απο εκεί ξεκινάς.. έχω ταλέντο? έχω διάθεση - υπομονή? ή απλά αρέσκομαι να αυτοαποκαλούμε web-guru και περιμένω το μάνα εξ ουρανού (1 μάνα = 3000ευρώ). Χωρίς αισιοδοξία και τρέλα, αλλά και σωστές επιλογές (timing) δε πας μπροστά, αν δε τα έχεις, δε χρειάζεται να προσπαθείς, κάνε κάτι άλλο, μη γκρινιάζεις...
Αρκεί όμως το ταλέντο? όχι βέβαια, οι αθλητές του στίβου αγωνίζονται χρόνια για να φτάσουν στο βάθρο, έτσι είναι θα αντιμετωπίσεις τα δύσκολα, δύσκολους ανθρώπους, δυσκολίες στην διεκπεραίωση ενός project - τα κατάφερες? αξίζει να συνεχίσεις... - πλέον ξέρεις και τους ρυθμούς σου! Έλεγξε τα έξοδα σου μην κάνεις τρελά ανοίγματα στην αρχή, ξεκίνα απο ένα laptop και φτάσε μετά σε ένα ακριβό mac.. βήμα βήμα.
Προσωπικά πιστεύω στο freelancing, γιατί κρύβει μεράκι (το μεράκι πάντα ανταμείβεται...) έλκει τους όμοιους, δημιουργεί ομάδες με κοινούς στόχους που μπορούν να επιφέρουν αποτελέσματα και καινοτομίες και δράση... Στο freelancing έχεις χρόνο για σκέψη και προσωπική ισορροπία, έτσι αποδόσεις καλύτερα αύριο. Ένταξη δεν χρειάζεται να υλοποιείς 20 projects τον μήνα.. βέβαια σε αυτό υστερεί ο freelancer, μπορεί να υλοποιεί απο 1 - 4 και να παιρνά και πολύ όμορφα
Τελικά ποιος είναι ο προσωπικός στόχος?
Νομίζω μόνο οι freelancers μπορούν να απαντήσουν και καμία 20 αρια άτομα που εργάζονται σε 5-6 αξιόλογες εγχώριες εταιρίες... οι υπόλοιποι νομίζω πως είναι εγκλωβισμένοι στην επιβίωση μικρομεσαίων αντιλήψεων “να αρπάξουμε το χρήμα απο το e-service και το ΕΣΠΑ και κάνε γρήγορα να τελειώνουμε. Λίγο σκληρό αλλά νομίζω πως έτσι πρέπει να είναι...
ps. Για αυτούς που θέλουν να ξεκινήσουν τα πρώτα τους βήματα στο freelancing, θα τους πω 3 συμβουλές που είπαν κάποτε σε μένα
1. Οταν παρουσιάζεις την δουλειά σου, θα απαιτείς να σε αντιμετωπίζουν ως επιστήμονα...
2. Εργάζομαι σημαίνει: ξυπνώ και εκτελώ 8-ωρο!
Δημήτρης Μπορμπότσιαλος
@Γιάννης:
Σχόλασα 7 το βράδυ από την πρωϊνή μου δουλειά, έκανα ένα μπάνιο, έφαγα και κατα τις 8:30 ξεκίνησα να δουλεύω τα εκτός, αφού πρώτα πήρα τηλ την κοπέλα μου να της ρίξω άκυρο για απόψε.
Αυτή τη στιγμή είναι μια το πρωϊ και θα πάει ακόμα. Να μη μετρήσω τις ώρες καλυτερα. Δεν παλεύεται.
Επιτυχημένος freelancer και σε πρωϊνή δουλειά ίσως να γίνεται, αλλά χωρίς προσωπική ζωή.
Αν είναι να παίρνω μία δουλειά το μήνα ναι, αλλά τότε το freelancing είναι για εξτραδάκι. Τίποτε άλλο.
Άν πάρω δε και τη ρήση του theodore “Εργάζομαι σημαίνει: ξυπνώ και εκτελώ 8-ωρο” τότε άστο. :D
ΥΓ. Σε παραπάνω από ένα πράγματα μπορείς να γίνεις καλός, αλλά όχι σε όλα. Η τεχνολογία τρέχει. Μετα βίας προλαβαίνεις να κρατηθείς up to date στα κυρίως. Επισης ο ανταγωνισμός έχει αυξηθεί και οι πελάτες πλέον όχι και τόσο ανίδεοι όσο παλιότερα.
Πως θα ανταγωνιστείς μιά εταιρία που έχει μοιράσει τη δουλειά σε άτομα που ο καθένας τους κατέχει καλά το αντικείμενό του? Κι εγώ πες οτι μπορώ να το κάνω αντάξια, αλλά σε πόσο χρόνο?
Δημήτρης Γιώτας
@Δημήτρης Μπορμπότσιαλος: Λες τι μπορεί ένας freelancer να κάνει άμα του έρθει ένας πελάτης για μια δουλειά. Εγώ απλώς σου λέω ότι μπορείς να κάνεις ένα κύκλο με άτομα που εμπιστεύεσαι και να μοιραστείτε την δουλειά. Δηλαδή, βρίσκεις ένα Marketer, ένα designer, ένα SEO expert και εσύ και κάνετε την δουλειά μαζί. Δεν είναι εταιρία και δεν τους έχεις σαν εργαζόμενους. Απλή συνεργασία είναι. Επίσης αν θέλεις να ξεκινήσεις σαν freelancer πρέπει να χτίσεις μια φήμη. Αυτό μπορείς να το κάνεις μόνο αν συνδυάσεις πρωινή δουλειά και freelancing. Δεν θα είναι για πολύ καιρό, όμως θα μπορέσεις να χτίσεις μια βάση πελατών που μπορείς να πεις ότι σε καλύπτει. Μετά θα αφήσεις την πρωινή δουλειά εφόσον δεν μπορείς να τα καταφέρεις. Και ναι, για εμένα το freelancing είναι μια έξτρα ασχολία για κάτι παραπάνω αυτό το καιρό.
@Γιάννης: Ο Santa Maria, o Cederholm και οι υπόλοιποι κάνουν καλά deisgn & HTML. Άντε και λίγο JS. Δεν κάνουν ούτε δυναμικές σελίδες (λέγε με PHP/RUBY/JSP), ούτε Database Design, ούτε SEO. Στην Ελλάδα υπάρχει η τάση ένας Web freelancer να είναι μια μικρή ομάδα μόνος του. Αυτό είναι που με ενοχλεί εμένα. Και επειδή όντως όπως είπε ο theodore, κακώς έχουμε οι περισσότεροι μάθει στην νοοτροπία του “να αρπάξουμε το χρήμα απο το e-service και το ΕΣΠΑ και κάνε γρήγορα να τελειώνουμε” (που ισχύει και σε μεγάλες εταιρίες), περνάμε αυτή τη λογική και στο freelancing με αποτελέσματα συνήθως άσχημα.
Για εμένα η λογική του “είμαι καλός σε ένα πράγμα και κάνω συνεργασίες για τα υπόλοιπα” έχει λειτουργήσει τέλεια σε πολλές freelancing δουλειές. Και αν ακόμα δεν μπορώ να σας πείσω για την αξία της συνεργασίας, το μόνο που χρειάζεται να δείτε είναι το τελευταίο project από τον Jason Santa Maria (http://typedia.com/) και την ομάδα που είχε χρησιμοποιήσει.
Δημήτρης Μπορμπότσιαλος
@Δημήτρης Γιώτας
Αυτό μάλιστα! Το θέμα είναι πού βρίσκεις σωστούς συνεργάτες, αξιοπιστους και προπάντων διαθέσιμους όποτε τους ζητήσεις?
Αυτό είναι το δύσκολο.
Πριν καιρό είχα πέσει πάνω σε ενα ebook κάποιων τύπων που μιλούσαν για ενός τύπου network συνεργατών.
Το ονομάζανε Node freelancing ή κάτι τέτοιο. Έψαξα να το ξαναβρώ αλλά δεν τα κατάφερα.
Στην ουσία είναι ένα δίκτυο από freelancers ο καθένας στον τομέα του.
Να μια καλή ιδέα για να βοηθηθούμε όλοι οι freelancers και wannabe freelancers στην Ελλάδα.
Να στηθεί ένα web δίκτυο από freelancers. Να φτιάχνει ο καθένας το προφίλ του με βιογραφικά και demo projects. Επίσης να δείχνει αν είναι διαθέσιμος ή όχι για δουλειά και πιθανές ημερομηνίες.
Από κεί και πέρα ο κάθε ένας θα μπορεί να έρθει σε επαφή με οποιονδήποτε άλλο και να του κάνει πρόταση.
Δημήτρης Γιώτας
@Δημήτρης Μπορμπότσιαλος: Σίγουρα είναι δύσκολο να βρεις καλούς συνεργάτες και είναι μεγάλη κουβέντα. Γι αυτό και έγραψα ένα άρθρο στο blog μου με μερικές ιδέες για το πως μπορεί να πετύχει αυτή η μεθοδολογία. Θα χαρώ να ακούσω απόψεις και σχόλια πάνω σε αυτές.
Στάθης Καλούδης
Ένα πολύ βασικό κομμάτι θεωρώ τον σχεδιασμό μιας στρατηγικής, ένα business planning.
Ως freelancer είναι πάρα πολύ εύκολο να απορροφηθείς από τον όγκο της δουλειάς, ώστε να παραβλέψεις αυτό το κομμάτι.
Καλό είναι να έχουμε δουλειά αλλά θα πρέπει να μας απασχολεί και το που αποσκοπεί αυτό, ποιόν στόχο έχουμε πέρα από το προφανές που είναι το οικονομικό. Για παράδειγμα, λατρεύω την δουλειά του developer αλλά δεν μπορώ να φανταστώ τον εαυτό που σε κάποια ηλικία να γράφει κώδικα σαν τρελός προσπαθώντας να ανταγωνιστεί τους τότε 25άρηδες που θα φυσάνε και θα είναι και σαφώς οικονομικότεροι.
Θα πρέπει λοιπόν από τώρα να σκεφτώ που θέλω να οδηγήσω την μικρή μου εταιρεία, ποιον ρόλο θα παίζει αυτή στην αγορά και ποιον ρόλο φαντάζομαι εγώ ότι θα έχω μέσα σε αυτή μετά από x χρόνια.
Μπούκλας Μιχάλης
@Δημήτρης Μπορμπότσιαλος : Η ιδέα σου για δίκτυο από freelancers έχει παιχτεί και στο εξωτερικό παλιότερα. Ήμουν μέλος μιας τέτοιας κοινότητας όταν έμενα Αγγλία αλλά μπορώ να πω πως το όφελος είναι μικρό τις περισσότερες φορές γιατί υπάρχει σε πολλές περιπτώσεις η παράμετρος της εμπιστοσήνης.
Π.Χ. εδώ και 8 χρόνια κάνω develop και χρησιμοποιώ μια δική μου πλατφόρμα CMS και μπορώ να πω ότι με έχει σώσει ειδικά στους δύσκολους καιρούς που οι κάθε “εταιρία” πουλάει με 200-1000€ Joomla και OSCommerce. Το νούμερο 1 πρόβλημα μου όπως αντιλαμβάνεσαι είναι η εμπιστοσύνη. σε ποιον εμπιστεύομαι τον κώδικα μου;
Φυσικά και έχει γίνει δίκοπο μαχαίρι γιατί τελικά στο εν λόγο κομμάτι τις δουλείας εκτός και αν μπω σε διαδικασία να έχω υπάλληλο δεν είναι εύκολο να συνεργαστώ με κάποιον άλλο Freelancer εκτός και αν τον γνωρίσω, συνεργαστώ μαζί του και χτιστεί μια σχέση εμπιστοσύνης.
Όσον αφορά το άρθρο θα συμφωνήσω στα περισσότερα σημεία μαζί του. Ναι, πρέπει ο freelancer σήμερα να είναι πολυεργαλείο, πωλητής, developer, designer, researcher, marketeer και λογιστής (μη ξεχνάμε τους φίλους μας στο ΤΕΒΕ).
Αλέξανδρος Λίγγρης
Αναρωτιέμαι όμως. Ο συνειδητοποιημένος freelancer δεν θέλει να νιώθει ότι είναι λίγο rock και αν πετύχει rockstar; Γι αυτό άλλωστε δεν τραβάει μονάχος; Για να μπορεί να κάνει σε κάποια θέματα του κεφαλιού του.
Γιατ’ είσαι ροκ που λέει και ο Κραουνάκης. Πιστεύω στους Freelancers αλλά όχι στο Freelance όσο παράδοξο κι αν φαίνεται
Γιάννης Κωνσταντακόπουλος
Δεν ξέρω πότε είσαι rock και πότε γίνεσαι rockstar. Πρέπει να ρωτήσουμε έναν rockstar να μας πει
Pantso
Ας μην ξαχνάμε κάτι πολύ σημαντικό. Οι freelancers στην Ελλάδα είναι απίστευτα ανταγωνιστικοί, ενώ οι πελάτες είναι απίστευτα απαιτητικοί. Πολλοί έλληνες freelancers φτιάχνουν ιστοσελίδες με κάτω απο 400Ε και αυτό είναι κάτι που κάνει τον χώρο ακόμα πιο ανταγωνιστικό. Όταν θα έχεις μια πρόταση και ζητήσεις 400Ε για την δημιουργία business identity, θα σε μουτζώσουν. Γιατί πολύ απλά ο διπλανός freelancer θέλει 100Ε. Η ποιότητα πέφτει πολύ χαμηλά και αυτό μπορούμε να το δούμε με μια βόλτα στο ελληνικό διαδίκτυο. Οι πελάτες θέλουν την δουλειά να τελειώσει χτές, οι freelancers κάνουν τσαπατσουλιές, και η πληρωμή είναι ελάχιστη. Τι και αν δούλεψες 10 ώρες συνεχόμενες για ένα Logo? Θα πάρεις 50Ε.
Το έχω αντιμετωπίσει, και πάντα η απάντηση μου απέναντι σε πελάτες που μου λένε “μα ο ταδε παίρνει μόνο 100Ε”, είναι ας το κάνει ο τάδε τότε.
Αυτό που πρέπει να έχει ο σωστός freelancer είναι επίπεδο και ποιότητα. Να παραδίδει εργασία και όχι τσαπατσουλιές. Να νιώθει αυτό που έφτιαξε δημιούργημα του και όχι να ντρέπεται για αυτό
Μπούκλας Μιχάλης
@Pantso : Συμφωνώ μαζί σου εν μέρη. Οι πελάτες έχουν το δικαίωμα να είναι απαιτητικοί γιατί πληρώνουν. Έχω και πελάτες από το εξωτερικό και λίγο διαφέρουν σ’αύτο τον τομέα από τους εγχώριους. Στο θέμα που συμφωνώ απόλυτα μαζί σου είναι του κόστους - ποιότητας. Σαφώς και η αγορά είναι ελεύθερη, σαφώς και ο πελάτης πρέπει να κοιτάξει και την τσέπη του και σαφώς και υπάρχουν freelancers που στην απελπισία τους αναλαμβάνουν δουλείες για 500e. Σκέψου όμως ότι υπάρχουν εταιρίες που χρεώνουν 200Ε το site, και σου στήνουν ένα joomla. Επίσης υπάρχουν εταιρίες που στέλνουν πωλητές στην επαρχία και γυρνάνε το ΣΚ με 15 site στη βαλίτσα προς 500 και 600Ε το ένα. Άρα φυσιολογικό είναι ότι ο “φρέσκος” στην αγορά freelancer να μη σέβεται, τη δουλεία του, τους υπόλοιπους, την αγορά και φυσικά τον εαυτό του.
Το μόνο που μπορεί να κάνει ο παλιός freelancer είναι να κρατά τις τιμές ψηλότερα από τον ανταγωνισμό που προανέφερα, και να σέβεται τη δουλεία του και τον πελάτη του γιατί αυτό είναι που θα του φέρει και τον επόμενο πελάτη. Και αν βρεθεί πελάτης που θα πει το κλασικό πλέον μα το βρήκα με 50Ε τότε του λες πήγαινε εκεί.
Η αλήθεια είναι ότι όσο ωριμάζει ένας freelancer πρέπει να προσθέτει και υπεραξία στις τιμές του γιατί η εμπειρία του και η γνώση κάποιον χρόνων είναι ανεκτίμητα συν για τον Κάνες πελάτη του.
Δημήτρης Γιώτας
@Pantso, @Μπούκλας Μιχάλης: Κατά την γνώμη μου, αν πας σε ένα πιθανό πελάτη και σου πει ότι ο x ζητάει y ποσό για να κάνει την ίδια δουλειά, αυτός είναι ένας πολύ σοβαρός λόγος για να τον απορρίψεις. Αν ξεκινάει από αυτή τη λογική τότε σίγουρα θα υπάρχουν και άλλα κουσούρια που θα εμφανιστούν αργότερα (είτε πληρωμές, είτε για ασήμαντα που θεωρεί σημαντικά).
Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να διαφημίσουμε σωστά την δουλειά μας και να του εξηγήσουμε για πιο λόγο ζητάμε το y ποσό για να κάνουμε αυτή τη δουλειά, και να του παραδώσουμε αυτή τη δουλειά με χωρίς ημίμετρα.
Μπούκλας Μιχάλης
@Δημήτρης Γιώτας : Συμφωνώ εν μέρη μαζί σου. Προσωπικά κάνω αυτό που αναφέρεις στο σχόλιο σου αλλά μη ξεχνάς ότι υπάρχουν και πολλοί freelancers που δεν έχουν την πολυτέλεια της απόρριψης κάποιου πελάτη.
Θυμάμαι πάντως ότι το ‘98 που ξεκίνησα ως freelancer σε συνεργασία με άλλους 2 φίλους, είχαμε ρίξει πολύ νερό στο κρασί μας γιατί ήταν είτε δέχομαι τον πελάτη με τα παζάρια και τα κουσούρια είτε δεν πληρώνω ενοίκιο.... Η απόφαση ήταν πάντα απλή και πάντα η ίδια.